Βιβλίο του 1840 για μια «ιδανική κοινωνία-πόλη» με τίτλο «Ταξίδι στην Ικαρία» (άρθρο του κ Χαραλαμπίδη)

Ποια σχέση του Γάλλου Ετιέν Καμπέ με το νησί της Ικαρίας τον ώθησε το 1840 να δώσει στο βιβλίο του όπου περιγράφει τις ιδέες του για μια «ιδανική κοινωνία-πόλη» τον τίτλο «Ταξίδι στην Ικαρία»;

Προφανώς καμιά άμεση και ουσιαστική. Είναι γνωστό ότι οι ουτοπιστές σοσιαλιστές της περιόδου 1830- 1860 (ανάμεσά τους και ο Καμπέ), επηρεασμένοι από τις αρχές του Διαφωτισμού και τη διαπίστωση ότι η Γαλλική Επανάσταση και η επικράτηση της αστικής κυριαρχίας δεν είχαν απαλλάξει την κοινωνία από τη φτώχεια, τη δυστυχία, τους πολέμους κλπ., στήριζαν γενικά τις ιδέες τους για μια ιδανική κοινωνία ισότητας, δικαιοσύνης και αδελφοσύνης, στη βάση τριών αρχών: Αυτοδιοίκητο, αυτοδιαχείρηση και αυτάρκης οικονομία. Οι ιδέες αυτές έπαιρναν μορφή μέσα από τις πληροφορίες που έπαιρναν από περιηγητές του 17ου και 18ου αιώνα για κοινωνίες απομονωμένες και μη αναπτυγμένες με τα πρότυπα της εποχής και που παρουσίαζαν παρόμοια χαρακτηριστικά..
Φαίνεται ότι στις πληροφορίες αυτές που έφταναν στ’ αυτιά του Καμπέ, προερχόμενες κυρίως από πληθυσμούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, κυκλοφορούσε και το όνομα του νησιού μας. Και πραγματικά, η ικαριακή κοινωνία της περιόδου, παρουσίαζε όπως ξέρουμε αυτά τα ταχαρακτηριστικά. Με τα ερεθίσματα αυτά επηρεασμένος ο Καμπέ τιτλοφόρησε το βιβλίο του «Ταξίδι στην Ικαρία» (Icarie ή Icara), και οι οπαδοί που τον ακολούθησαν τα επόμενα χρόνια ονομάστηκαν «Ικάριοι» (icariens).
Φυσικά ο Καμπέ στο «ταξίδι» στην ουτοπική Ικαρία του, περιγράφει και κάνει συγκρίσεις με μεγαλουπόλεις της εποχής του όπως το Παρίσι και το Λονδίνο, μακριά από οποιαδήποτε πραγματικότητα.

Η μικρή κοινότητα των «Ικαρίων» προσπάθησε για μισό περίπου αιώνα (1848-1896) να πραγματώσει την ουτοπία του ηγήτορά της, στην πολλά υποσχόμενη Νέα Ήπειρο των μέσων του 19ου αιώνα… Ώσπου απορροφήθηκαν από το τέρας του καπιταλισμού που τότε άνθιζε στις νεαρές ΗΠΑ.

Είναι πάντως γεγονός ότι καμιά ιστορική αναφορά δεν επιχειρεί να συνδέσει την «Icarie» του Καμπέ και το κίνημα των «Icariens» με το νησί της Ικαρίας.

Συντάκτης Ντινος Χαραλαμπιδης

Χάρτης εποχής της Ικαρίας. Ο Καμπέ, ίσως και να μην τον είχε δει ποτέ.
Το εξώφυλλο της δεύτερης έκδοσης του βιβλίου του Καμπέ, το 1842. Η πρώτη έκδοση έγινε το 1840, αρχικά στο Λονδίνο και στη συνέχεια στο Παρίσι, όταν γύρισε από την εξορία.. Το βιβλίο είχε τεράστια εκδοτική επιτυχία μέχρι το 1848 και συνέβαλε στη μαζικοποίηση του κινήματος των «Ικαρίων».
Οι «Ικάριοι» που μετανάστευσαν στις ΗΠΑ, στο «ταξίδι προς την ουτοπία» τους, περιπλανήθηκαν από το Τέξας μέχρι το Ιλλινόις και την πολιτεία της Νέας Υόρκης, στα βόρεια σύνορα της χώρας. Η τελευταία κοινότητα διαλύθηκε το 1898 στο Κόρνινγκ, κοντά στη Λίμνη Οντάριο

Σχετικές δημοσιεύσεις

Αφήστε ένα σχόλιο